Kerstmis in Ecuador: een gids voor feestelijke tradities en vieringen

Hoe ziet kerstversiering eruit in Ecuador?

Ecuadorianen maken pesebres, of kerststallen, met de hand als hun belangrijkste kerstversiering. Deze kunnen heel gedetailleerd zijn, met kleine figuurtjes van mensen, dieren en huizen, en tonen altijd de Heilige Familie en het Kindje Jezus. Een recentere traditie is de kerstboom op het dorpsplein, waarbij kleine dorpen strijden om de hoogste boom.

Net als in veel andere Zuid-Amerikaanse landen maken Ecuadorianen pesebres, of kerststallen, zelf als hun belangrijkste kerstversiering. Deze kerststallen kunnen ontzettend gedetailleerd zijn, met kleine figuurtjes van mensen, dieren en huizen. De Heilige Familie en het Christuskind in de kribbe ontbreken in geen enkele kerststal in Ecuador.

De afgelopen jaren heeft Ecuador ook de traditie overgenomen om een kerstboom op het dorpsplein te versieren. Kleine steden en dorpen strijden regelmatig om de hoogste boom.

Wat zijn de kersttradities in Ecuador?

Kerstavond en Kerstmis zijn vooral gezellige familiebijeenkomsten, met publieke evenementen in elke stad. De novena begint op 16 december met gebeden en kerstliederen. In kerststallen verschijnt het Kindje Jezus om middernacht op kerstavond. De Pase del Niño-optocht loopt van half december tot kerstavond, met de grootste processie in Cuenca op 24 december.

In Ecuador zijn Kerstmis en kerstavond vooral gezellige familiebijenkomsten, maar in elke stad en elk dorp zijn er ook openbare evenementen, ook in grote steden als Quito en Guayaquil. Omdat het katholicisme de meest omarmde godsdienst is in het land, is Kerstmis een groot feest en een leuke ervaring voor reizigers van alle achtergronden.

Novena’s

De novena, een kersttraditie, luidt op 16 december het kerstseizoen in Ecuador in.

De negen dagen voor de geboorte van Jezus Christus staan bekend als de novena. Elke avond staat symbool voor een van de maanden dat Maria Jezus droeg.

Tijdens de novena worden de Drie Wijzen, Maria en Jozef geëerd voor hun inspanningen om onderdak te vinden voor de geboorte van Jezus.

Families en buren komen samen om te bidden voor de zieken en de behoeftigen, terwijl ze villancicos zingen.

Pesebres of kerststal

De kerststal, of pesebre, een uitbeelding van de geboorte van Christus, is een onmisbaar onderdeel van elk Ecuadoriaans huishouden tijdens Kerst. Toch ziet het er niet hetzelfde uit als in andere landen.

Je ziet er de gebruikelijke taferelen van Maria en Jozef in een stal met stro. Op de buitenkant van de stal staan ook de Drie Koningen en diverse landbouwdieren, zoals schapen, koeien en lama’s.

In Ecuador verschijnt het kindje Jezus pas om middernacht op kerstavond in de kribbe.

Deze familietraditie wordt ook op grotere schaal gevierd, met stadswijde wedstrijden voor de mooiste kerststal.

De optocht van het reizende kind

El Pase del Niño (Optocht van het reizende kind) is een traditionele kerstpantomime die plaatsvindt tussen half december en kerstavond. Het is een processie met beelden van het kindje Jezus die de reis van de zwangere Maria en Jozef naar Bethlehem uitbeelden.

Dit mooie festival begon begin jaren 60, toen een beeld van het kindje Jezus naar Rome werd gebracht om de zegen van de paus te ontvangen. Toen het beeld terugkeerde naar Ecuador, riep iemand uit het publiek: “De reiziger is terug!”. Het beeld kreeg meteen de naam Niño Viajero of het reizende kind.

De optocht gaat gepaard met veel muziek, zang en dans om de geboorte van Jezus te vieren. Hoewel dit in het hele land gebeurt, is het vooral gebruikelijk in de Andes.

Elk jaar op 24 december vindt in de stad Cuenca in Ecuador de grootste processie van Latijns-Amerika plaats.

De optocht begint ’s ochtends en duurt tot laat in de middag. Je wilt zeker de hoofdattractie niet missen: het kindje Jezus, of El Niño, dat naar de Kathedraal de la Inmaculada wordt gebracht. Het is een prachtige mix van traditionele katholieke praalwagens en inheemse Quichua liederen en dansen.

Baile de Cintas is een dans die sterk lijkt op een meiboomdans, waarbij Tucumán-dansers om de paal springen en linten vlechten.

Nochebuena

Kerstavond, of Nochebuena (letterlijk “goede nacht”), is een essentieel onderdeel van de kersttradities in Ecuador.

Het is een dag waarop de hele familie bijeenkomt, cadeaus uitwisselt en geniet van een feestmaal.

De Cena de Nochebuena, of kerstavondmaal, bestaat meestal uit kalkoen, gebraden ham of kip, salades, aardappelen, rijst, desserts en ruime hoeveelheden wijn.

In sommige regio’s wordt een speciale kerstrijst geserveerd die zoeter is dan de gebruikelijke witte rijst.

Boeren en dorpelingen in de Andestreek vieren Kerst nog steeds door naar de kerk te gaan en een eenvoudig feestmaal te eten van gebraden varken, of cuy met maïs en granen op kerstavond.

Ecuadorianen gaan na hun grote kerstmaal naar de mis. Veel Ecuadorianen bezoeken om middernacht op 24 december de Misa de Gallo (haanmis).

Kerstlijstjes met gewenste cadeaus kunnen in oude schoenen worden gelegd en naast het bed van gezinsleden worden gezet, voor de mis of bij terugkeer thuis.

De volgende ochtend kan Papa Noel, of de Kerstman, langskomen met een nieuw paar schoenen, naast de cadeaus op de lijst.

Welke 6 kerstgerechten moet je in Ecuador proberen?

Kerstgerechten zijn onder meer hornado de chancho, een gebraden varkenspoot die langzaam wordt gaar gemaakt met kruiden, chicha en reuzel. In de bergen bestaat het kerstavondmaal uit maïs, granen en cavia. Pavo navideño, gebraden kalkoen, is een recentere gewoonte. Pernil is gemarineerde varkenshaas. Drankjes zijn onder meer canelazo, warm geserveerd, en rompope, de alcoholische eierpunsch van Ecuador.

Hornado de chancho

Gebraden varkenspoot is een bekend Ecuadoriaans gerecht dat vaak tijdens Kerst wordt geserveerd.

De traditionele bereidingswijze is om de varkenspoot langzaam te roosteren met kruiden, chicha en reuzel in een buitenoven van klei. Thuis kun je chicha vaak vervangen door bier en reuzel door boter.

Gebraden cavia (cuy)

Het kerstavondmaal is in de bergachtige streken van Ecuador vrij eenvoudig. Het bestaat uit maïs, granen en caviavlees, dat in die regio veel voorkomt.

Pavo al horno

Een recentere traditie in Ecuador is het serveren van gebraden kalkoen, ook wel Pavo navideño of Kerstkalkoen genoemd, op tafel. Ecuadorianen die in Amerika wonen, hebben deze gewoonte meegebracht.

Pernil

Pernil is een langzaam geroosterde, delicate varkenslende die lijkt op poc chuc in Mexico. In Ecuador is het een onmisbaar onderdeel van de kersttradities.

Voor de marinade worden sinaasappelsap, uien, knoflook, achiote-pasta, kruidnagel, kaneel, komijn en rietsuiker gebruikt.

De marinade lijkt op die voor hornado, maar de kruidnagel en kaneel geven een unieke smaak.

Canelazo

Canelazo is een geliefde verschijning op Ecuadoriaanse feesten, vooral rond Kerstmis.

Aguardiente, een alcoholische drank op basis van suikerriet, wordt gemengd met suiker, water en kaneel. Het wordt warm geserveerd en heeft een feestelijke sfeer, vergelijkbaar met een hot toddy of glühwein.

Rompope

Rompope is de Ecuadoriaanse variant van alcoholische eierpunch. Het is vergelijkbaar met Crema de Vie in Cuba en wordt ook in Mexico geserveerd.

Hoe ziet Kerstmis in Ecuador eruit?

In Ecuador merkten we dat Kerstmis, of La Navidad, ontspannener aanvoelt dan kerstavond. Na Noche Buena nemen de meeste families het rustig aan thuis en komen ze in de middag bijeen voor een stille familieviering. We zagen ook het begin van een andere traditie: grote poppen gevuld met stro en vuurwerk, die tussen Kerstmis en Oud & Nieuw worden gemaakt.

In Ecuador merkten we dat Kerstmis, of La Navidad, een stuk rustiger is dan de levendige sfeer van kerstavond. Na de feestelijke viering van Noche Buena nemen de meeste gezinnen het kalm aan en brengen Kerstmis thuis door. Het is een dag om uit te slapen en ’s middags bijeen te komen voor een gezellige, rustige familieviering met eten, drinken en natuurlijk nog wat muziek en dans.

Een van de meest opvallende onderdelen van Kerstmis in Ecuador was voor ons het zien van het begin van een unieke traditie: het bouwen van grote, gedetailleerde poppen. Deze poppen zijn indrukwekkend, gevuld met stro en vuurwerk, en worden met veel vakmanschap gemaakt tussen Kerstmis en Oud & Nieuw. Door hun omvang zagen we ze buiten in elkaar worden gezet, wat een feestelijk tintje aan het seizoen gaf.

Is Kerstmis een goede tijd om Ecuador te bezoeken?

Reizen tijdens de kerstperiode gaf ons een heel nieuw perspectief op de Ecuadoriaanse cultuur, en we hebben zelfs een paar nieuwe tradities overgenomen. We leerden om rekening te houden met de lokale feestdagen, want de vieringen brengen een vrolijke energie door de steden en dorpen. Bekijk onze reisgids voor Ecuador voor meer tips.